Kısa cevap: Fark ücreti, SGK ile anlaşmalı özel hastanelerin ve vakıf üniversitesi hastanelerinin, SGK’nın ödediği bedelin üzerine hastadan istediği ek tutardır; mevzuattaki adı ilave ücrettir. Dayanağı 5510 sayılı Kanun’un 73. maddesidir. Tamamlayıcı sağlık sigortası bu tutarı poliçe şartlarına göre karşılar; SGK katılım payları ise kanun gereği size kalır.
Fark ücreti (ilave ücret) nedir?
Kısacası, aynı tedavi için SGK’nın ödediği bedel ile özel hastanenin fiyatı arasındaki farktır ve bu farkı hasta öder. Sağlık Uygulama Tebliği’nde (SUT) her muayene, tahlil ve ameliyat için SGK’nın ödeyeceği bir bedel yer alır; SGK anlaşmalı hastaneye bu bedeli öder. Özel hastane bunun üzerine, SGK’nın belirlediği oranları aşmamak kaydıyla sizden ek ücret isteyebilir.
Günlük dilde “fark ücreti”, “SGK fark ücreti” ya da “ilave ücret” diye geçen tutarların hepsi aynı şeydir. SUT’a göre bu ücret SGK’dan talep edilemez; yani SGK size geri ödemez, tutarın tamamı hastaya aittir.
Fark ücretinin yasal dayanağı nedir?
Dayanak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 73. maddesidir. Madde, kamu hastaneleri dışındaki, vakıf üniversiteleri dahil SGK ile sözleşmeli sağlık kuruluşlarının SGK bedeline ek olarak ilave ücret alabileceğini söyler. Alınabilecek ilave ücretin tavanını Cumhurbaşkanı, bu tavan içindeki oranları SGK belirler.
Devlet hastaneleri ise kanun gereği yalnızca standart üstü oda gibi otelcilik hizmetleri ve istisnai sağlık hizmetleri için ilave ücret isteyebilir. Devlet üniversitesi hastanelerinde öğretim üyesinin mesai dışında bizzat verdiği hizmetler için de kanunda ayrıca tanımlı bir ilave ücret vardır. Tavanın üzerinde ücret alan hastaneler için kanunda yaptırım öngörülmüştür.
Fark ücreti ile katılım payı arasındaki fark nedir?
Fark ücretini hastane belirler, katılım payının kurallarını ise kanun ve SGK koyar; bu yüzden ikisi farklı işler. Katılım payı, 5510 sayılı Kanun’un 68. maddesine göre ayakta tedavide hekim muayenesi, ayakta tedavide verilen ilaçlar ve vücut dışı protez ve ortezler gibi hizmetlerde kişinin kendi ödediği paydır. Kanundaki istisnalar dışında devlet hastanesinde de özel hastanede de karşınıza çıkar.
İkisinin en önemli farkı sigortayla ilgilidir. Aynı kanunun 98. maddesi, katılım paylarının özel sigorta şirketlerince teminat ya da ödeme konusu yapılamayacağını söyler; 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle aynı kural Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği’ne de eklendi. Fark ücreti ise tamamlayıcı sağlık sigortasının asıl hedeflediği tutardır.
| Konu | Fark (ilave) ücreti | Katılım payı |
|---|---|---|
| Kim belirler? | Hastane, SGK’nın tavanı ve oranları içinde | Kanun ve SGK |
| Dayanağı | 5510 sayılı Kanun, madde 73 | 5510 sayılı Kanun, madde 68 |
| Nerede çıkar? | SGK ile anlaşmalı özel hastaneler ve vakıf üniversiteleri; kamuda yalnızca sınırlı durumlarda | İlgili hizmetlerde kamu ve özel kurumlarda |
| TSS karşılar mı? | Poliçe şartlarına göre karşılar | Karşılayamaz (madde 98) |
Hastaneler fark ücretini hangi durumlarda alır?
SGK ile anlaşmalı bir özel hastanede SGK’nın karşıladığı bir hizmeti aldığınızda ilave ücretle karşılaşırsınız. Poliklinik muayenesi, tahlil, MR ve tomografi gibi görüntülemeler, planlı ameliyatlar ve yatışlar en bilinen örneklerdir. Standart üstü oda için ayrıca otelcilik farkı da istenebilir.
Bazı hizmetlerde ise hastane fark ücreti isteyemez. SUT’a göre şu hizmetler için ilave ücret alınamaz:
- acil haller nedeniyle verilen hizmetler (acil serviste “yeşil alan muayenesi” olarak faturalanan başvurular hariç),
- yoğun bakım hizmetleri,
- yanık tedavisi,
- kanser tedavisi (radyoterapi, kemoterapi, radyo izotop tedavileri),
- yenidoğana verilen sağlık hizmetleri,
- organ, doku ve kök hücre nakilleri,
- doğumsal anomaliler için yapılan cerrahi işlemler,
- hemodiyaliz,
- kardiyovasküler cerrahi işlemler (istisnai sağlık hizmetleri hariç).
Tebliğde bu listeye ilişkin bazı istisnalar ve ek işlemler de bulunur ve liste zaman zaman güncellenir. Ayrıca şeref aylığı ya da harp malullüğü aylığı alanlar gibi mevzuatta sayılan bazı kişilerden hiçbir ilave ücret alınamaz.
Tamamlayıcı sağlık sigortası fark ücretini nasıl karşılar?
Tamamlayıcı sağlık sigortası, SGK’nın karşıladığı bir tedavide hastanenin istediği ilave ücreti, poliçenizin teminat ve şartları içinde sizin yerinize öder. Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği’nin 18. maddesi, tamamlayıcı sağlık sigortalarının SGK’nın karşıladığı giderlere ilave masrafları ve SGK’nın karşılamadığı bazı giderleri teminat altına alabileceğini düzenler.
Uygulamada hem SGK ile hem sigorta şirketinizle anlaşmalı bir özel hastaneye başvurursunuz. Hastane, SGK provizyonunun yanında sigorta şirketinden de onay ister. SGK kendi bedelini, sigorta şirketi de teminat kapsamındaki fark ücretini hastaneye öder; siz kasada yalnızca size kalan payları ödersiniz.
Teminatın genişliği planınıza bağlıdır. Yalnızca yatarak tedaviyi kapsayan bir planda muayene ve tahlillerin fark ücreti size kalır. Ayakta tedavi teminatı olan planlarda bu ücretler de, çoğu zaman yıllık kullanım sayısı içinde karşılanır. Standart üstü oda farkı ya da doğum gibi kalemler ise ancak poliçede ayrıca yazıyorsa kapsama girer.
Bir örnek: SGK’lı ve ayakta tedavi teminatlı TSS’si olan biri, anlaşmalı bir özel hastanede muayene olup MR çektiriyor. Muayenenin ve MR’ın SGK bedelini SGK öder. Hastanenin bu bedellerin üzerine istediği fark ücretini poliçe şartlarına göre sigorta şirketi karşılar. Muayene katılım payı ise kanun gereği kişinin kendisine kalır. Planı yalnızca yatarak tedaviyi kapsasaydı, iki işlemin fark ücretini de kendisi öderdi.
TSS varken neler yine size kalır?
- SGK katılım payları: muayene ve ilaç katılım payları kanun gereği size kalır.
- Planınızda olmayan teminatlar: ayakta tedavi, doğum ya da oda farkı gibi, poliçenizde yer almayan kalemler.
- SGK’nın karşılamadığı işlemler: SUT’a göre SGK’nın finanse etmediği bir hizmet için istenen ücret ilave ücret sayılmaz; tamamı size aittir ve poliçede ayrı bir teminat yoksa TSS de karşılamaz.
- Anlaşmasız kurumlar: SGK ile ya da sigorta şirketinizle anlaşması olmayan hastanede TSS kullanılamaz. SGK da acil haller dışında sözleşmesiz kuruma ödeme yapmaz.
- Poliçenin kendi sınırları: poliçe limitini ya da ayakta tedavideki yıllık kullanım sayısını aşan kısım.
- Kapsam dışı rahatsızlıklar: sağlık beyanına göre poliçede kapsam dışı bırakılan durumlar.
Eczanede eşdeğerinden pahalı bir ilacı seçtiğinizde ödediğiniz fiyat farkı ve gözlükte SGK bedelini aşan kısım da ilave ücret sayılmaz; bunların karşılanıp karşılanmadığı poliçe şartlarına bağlıdır.
Özel hastaneye gitmeden önce nelere dikkat etmeli?
- Hastanenin iki anlaşmasını sorun. Hastane SGK ile anlaşmalı mı, sigorta şirketinizin güncel listesinde var mı? İkisinden biri eksikse TSS işlemez.
- Hekimi kontrol edin. Poliçeniz hekimin SGK’ya hizmet vermesini şart koşuyorsa randevu alırken bunu sorun.
- Planlı işlemde ödemeyi önceden netleştirin. Ameliyat ya da yatıştan önce hastaneden sigorta şirketinin onayını almasını isteyin; size kalacak tutarı işlemden önce öğrenin.
- İmzaladığınız onayı okuyun. SUT’a göre hastane, ilave ücret alacağı hizmetten önce sizin ya da yakınınızın yazılı onayını almak zorundadır. Onay alınmadan, işlemden sonra ilave ücret istenemez.
- Acil durumda hakkınızı bilin. Acil hallerde ilave ücret alınamaz. Acil hal sona erdiğinde hastane, sonraki işlemlerin ücretli olduğunu “Acil Halin Sona Ermesine İlişkin Bilgilendirme Formu” ile ve imzanız karşılığında bildirmek zorundadır.
- Belgeleri saklayın. Yatarak tedavilerde hastane, size sunulan hizmetleri ve varsa ilave ücreti gösteren belgeyi en geç taburcu olduğunuz gün vermekle yükümlüdür. Bu belgeyi ve faturayı saklayın.
Size uygun planı nasıl seçersiniz?
Fark ücretine karşı korunmanın yolu, gittiğiniz hastanelerin listede olduğu ve kullanım alışkanlığınıza uyan bir TSS planı seçmektir. SGK’nız yoksa ya da SGK ile çalışmayan hastaneleri kullanmak istiyorsanız bakılacak ürün özel sağlık sigortasıdır; iki ürünün farkını tamamlayıcı sağlık sigortası mı, özel sağlık sigortası mı yazımızda anlattık.
Güneş Sigorta, 1975’te Beşiktaş’ta kurulmuş bir sigorta acentesidir ve bugün 16 sigorta şirketiyle çalışır. Fark ücretini ödeyen sigorta şirketidir; biz bu şirketlerin tamamlayıcı sağlık sigortası ve özel sağlık sigortası tekliflerini hastane ağı, kapsam ve fiyat açısından karşılaştırır, farkları anlatırız. Seçim sizindir.
Teklif için 0(216) 537 82 92 numarasını arayabilirsiniz. Beykoz’da oturuyorsanız ofise gelmeden nasıl teklif alabileceğinizi Beykoz sağlık sigortası sayfamızda bulabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Fark ücreti SGK'dan geri alınabilir mi?
Kural olarak hayır; ilave ücreti ne hasta ne de hastane SGK'dan isteyebilir. Bu tutarı sizin yerinize ödeyebilecek olan, poliçe şartlarına göre özel ya da tamamlayıcı sağlık sigortasıdır. İlave ücret alınamayacak bir hizmet için sizden ücret istendiğini düşünüyorsanız SGK'ya başvurabilirsiniz.
Acil serviste fark ücreti ödenir mi?
Gerçek bir acil durumda ödenmez. Ancak acil serviste acil sayılmayan başvurular yeşil alan muayenesi olarak faturalanabilir ve bunlarda ücret istenebilir. Acil durum sona erip servise yatırıldıktan sonra ise, size yazılı bilgi verilip imzanız alındıysa sonraki işlemler için ücret istenebilir.
Fark ücreti ne kadar olabilir?
Tutar hastaneye ve işleme göre değişir. Kanun ilave ücrete bir tavan koyar; bu tavan içindeki oranları SGK belirler ve hastaneler fiyatlarını SGK'ya bildirmek zorundadır. Kesin tutarı işlemden önce hastaneden yazılı olarak öğrenmenizi öneririz.
Tamamlayıcı sağlık sigortası tek kişilik oda farkını karşılar mı?
Plana göre değişir. Standart üstü oda için istenen otelcilik farkı da bir ilave ücrettir, ama her TSS planı bunu karşılamaz; bazı planlar oda tipine sınır koyar. Teklifleri karşılaştırırken bu satırı ayrıca kontrol etmenizi öneririz.
Fark ücreti ile eczanedeki ilaç farkı aynı şey mi?
Hayır. Eşdeğer ilaçlar arasında daha pahalısını seçtiğinizde eczanede ödediğiniz fark, SUT'a göre ilave ücret sayılmaz ve kanundaki ilave ücret tavanı da ona uygulanmaz. Hastanenin istediği fark ücreti ayrı bir kalemdir ve TSS'nin asıl hedeflediği tutar odur.
